Magda Gessler może was nauczyć przygotowania azjatyckich potraw, ale nie nauczy was kultury Azji. Jestem o tym przekonana po obejrzeniu niedawnego telewizyjnego odcinka „Kuchennych rewolucji”, w którym odmieniała wizerunek pewnej warszawskiej knajpki (zmieniała w niej menu z indyjskiego na nepalskie). W tym odcinku, oddając niedojedzone „danie testowe” wbiła swoje pałeczki pionowo w ryż. Jestem pełna szacunku wobec kulinarnych osiągnięć tej znanej restauratorki, ale nie ma większego faux pas przy jedzeniu, niż ten gest. W kulturze europejskiej to złamanie savoir vivre, tak samo, jak np. pozostawianie widelca wbitego w ziemniaki, ale w kulturze azjatyckiej oznacza to o wiele więcej, bo to... życzenie śmierci osobie podającej nam jedzenie. Ten gest przynosi pecha, jest niczym przekleństwo, odbierane jako przywoływanie złych duchów przy stole. [Miska ryżu z pałeczkami wbitymi pionowo przypomina ołtarz z kadzidłami oraz posiłek stawiany zmarłym na ołtarzu przodków – przyp.].
I tak jak w Azji ryż gotuje się i podaje go inaczej niż u nas, tak samo herbatę inaczej się parzy i podaje. Co nas to obchodzi, spytacie? A spójrzcie choćby na to, jakie pierwsze pytanie zadajecie swoim gościom w domu. Czy przypadkiem nie brzmi: „[Zrobić] kawę czy herbatę?”. No właśnie...
Zatrzymajmy się na chwilę przy tej herbacie. Pijemy ją codziennie i chętnie podajemy ją swoim gościom. To już jest pewna ceremonia, tyle że bardzo mocno okrojona… Sprowadzona li tylko do smaku tego napoju, zaserwowanego czasem w ładnej filiżance. Taki nasz, zachodni, styl: wszystko szybko, byle to już było za nami i idźmy dalej, pędźmy z rozmową, róbmy kolejne rzeczy. Tymczasem w Azji (ale też w Afryce) podejście do herbaty jest zupełnie inne, tam liczy się nie tylko smak, ale również samo długi, wspólnotowy (sic!) proces przygotowywania, zatrzymanie się, zanurzenie się w spokoju...
Nie istnieje tylko jedna wschodnia ceremonia parzenia herbaty. Parzenie z proszku (matcha), czyli np. ceremonia japońska Chanoyu/Sado to nie to samo, co parzenie z liści, czyli np. chińskie Gongfu Cha. To są inne ceremonie i wcale nie jedyne.
Ale zamiast zajmować się różnicami, zatrzymajmy się lepiej na podobieństwach, a te tkwią w idei. W skrócie, i tak, jak ja to odbieram: Wydaje mi się, że najważniejszą rzeczą jaką należy wiedzieć, aby nie być rozczarowanym niezwykle delikatnym smakiem herbaty, jest to, że na Wschodzie liście zielonej herbaty (lub liście oolong, czarne czy pu-erh) parzy się bardzo krótko.
Aby szybko wyjaśnić dlaczego tak jest, odpowiedzmy sobie na pytanie, jak w polskim domu parzymy czarną herbatę? Lejemy do niej gorącą wodę, czekamy aż mocno „naciągnie” i nie zastanawiamy się nad tym procesem. Ale bez względu na to, czy przygotowujemy herbatę w czajniczku czy z jednorazowej torebki, to każde kolejne parzenie tych samych liści będzie dawało nam herbatę słabszą, coraz bardziej słomkową, z coraz słabszym smakiem i aromatem.
I jeśli mamy wypić lurę z trzeciego parzenia, to... będziemy czuć stratę. Stratę jakości, stratę przyjemności oraz stratę czasu. Jest tak, prawda? Tymczasem wschodnia idea parzenia herbaty bardzo krótko daje efekt taki, że każde następne parzenie wciąż przynosi pełnię zapachu i smaku (azjatycka metoda parzenia zielonej herbaty to nawet dziesięć parzeń tych samych liści).
Czy to nie jest wspaniała i równościowa koncepcja?! Parzyć herbatę tak, aby nikt nie czuł straty? [Naprawdę jest tu coś na rzeczy z tą równością, bo np. w chińskiej ceremonii Gongfu Cha używa się naczynia chahai, które nazywane jest „dzbankiem sprawiedliwości” – przyp.]. Pozostawiam to do przemyślenia...
W tradycyjnych ceremoniach parzenia herbaty możecie uczestniczyć w wielu miejscach. Ale czy ktoś wam tam cokolwiek wytłumaczy? Opowie? Zwiąże z tradycją, zwiąże z naturą, zwiąże z waszym ciałem? I poprowadzi jeszcze dalej, jeszcze głębiej, tak, abyście coś ważnego z tego wszystkiego wynieśli dla siebie? O to już jest trudno.
Dlatego warto doświadczać i uczyć się tam, gdzie ktoś nie tylko zna smaki, gesty czy historię, ale też coś wie i czuje. Pracuje z tym. Ma wgląd w swoje wnętrze. Jest ciekawy każdego, kto przyszedł na ceremonię. Widzi i potrafi wiązać ze sobą wschodnie i zachodnie obszary poszukiwań, pracę z ciałem czy filozofię spojrzenia na naturę, w tym tę przyjmowaną do nas samych (do naszego wnętrza, do wnętrza ciała) – wszystko się przecież przeplata, i wszystko jest jednością.
Jaki to ma związek z tańcem i ruchem? Ma i to niebagatelny. Pomijając już taniec rąk, płynących jak łagodna fala, co obserwuje się podczas tradycyjnych ceremonii parzenia herbaty, to każda ceremonia i każdy rytuał zakorzenione są w ziemi i w ciele.
Dlatego warto jest skorzystać z wizyty Li-Chun Mariny Lin (Tajwan) w Warszawie. Jej „WU 巫 – THE ORACLE BODY. Tea, Butoh & the Hidden Body” to warsztat inspirowany butoh, zgłębiający wróżbiarstwo, szamańską świadomość i „magiczne ciało”. Zajrzycie więc głęboko w samych siebie. Co odkryjecie – nie wiem, musicie to sprawdzić sami. Wykład, ceremonię i warsztaty zaplanowano w dniach 23-25 października 2026 r. w Warszawie (Teatr Akt i Wolny Jazdów). Szczegóły w wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/1766557427964400/
Zapraszam, bo Li-Chun Marina Lin jest osobą, od której naprawdę warto się uczyć.
Sandra Wilk, Strona Tańca
PS. Tuż po napisaniu tego felietonu wyjęłam z szafki do zdjęcia piękną czarkę, którą dostałam od Li-Chun. Odwróciłam wzrok dosłownie na sekundę, aby włączyć aparat. I w tym czasie... czarka została stłuczona. Ale ta nagła strata przyniosła nagły zysk, czyli tę wyjątkową fotografię, zrobioną chwilę później. Co za symboliczne zdarzenie obrazujące równowagę w przyrodzie! Nie do wiary, że to się zdarzyło akurat w takiej chwili…
I tak jak w Azji ryż gotuje się i podaje go inaczej niż u nas, tak samo herbatę inaczej się parzy i podaje. Co nas to obchodzi, spytacie? A spójrzcie choćby na to, jakie pierwsze pytanie zadajecie swoim gościom w domu. Czy przypadkiem nie brzmi: „[Zrobić] kawę czy herbatę?”. No właśnie...
Zatrzymajmy się na chwilę przy tej herbacie. Pijemy ją codziennie i chętnie podajemy ją swoim gościom. To już jest pewna ceremonia, tyle że bardzo mocno okrojona… Sprowadzona li tylko do smaku tego napoju, zaserwowanego czasem w ładnej filiżance. Taki nasz, zachodni, styl: wszystko szybko, byle to już było za nami i idźmy dalej, pędźmy z rozmową, róbmy kolejne rzeczy. Tymczasem w Azji (ale też w Afryce) podejście do herbaty jest zupełnie inne, tam liczy się nie tylko smak, ale również samo długi, wspólnotowy (sic!) proces przygotowywania, zatrzymanie się, zanurzenie się w spokoju...
Nie istnieje tylko jedna wschodnia ceremonia parzenia herbaty. Parzenie z proszku (matcha), czyli np. ceremonia japońska Chanoyu/Sado to nie to samo, co parzenie z liści, czyli np. chińskie Gongfu Cha. To są inne ceremonie i wcale nie jedyne.
Ale zamiast zajmować się różnicami, zatrzymajmy się lepiej na podobieństwach, a te tkwią w idei. W skrócie, i tak, jak ja to odbieram: Wydaje mi się, że najważniejszą rzeczą jaką należy wiedzieć, aby nie być rozczarowanym niezwykle delikatnym smakiem herbaty, jest to, że na Wschodzie liście zielonej herbaty (lub liście oolong, czarne czy pu-erh) parzy się bardzo krótko.
Aby szybko wyjaśnić dlaczego tak jest, odpowiedzmy sobie na pytanie, jak w polskim domu parzymy czarną herbatę? Lejemy do niej gorącą wodę, czekamy aż mocno „naciągnie” i nie zastanawiamy się nad tym procesem. Ale bez względu na to, czy przygotowujemy herbatę w czajniczku czy z jednorazowej torebki, to każde kolejne parzenie tych samych liści będzie dawało nam herbatę słabszą, coraz bardziej słomkową, z coraz słabszym smakiem i aromatem.
I jeśli mamy wypić lurę z trzeciego parzenia, to... będziemy czuć stratę. Stratę jakości, stratę przyjemności oraz stratę czasu. Jest tak, prawda? Tymczasem wschodnia idea parzenia herbaty bardzo krótko daje efekt taki, że każde następne parzenie wciąż przynosi pełnię zapachu i smaku (azjatycka metoda parzenia zielonej herbaty to nawet dziesięć parzeń tych samych liści).
Czy to nie jest wspaniała i równościowa koncepcja?! Parzyć herbatę tak, aby nikt nie czuł straty? [Naprawdę jest tu coś na rzeczy z tą równością, bo np. w chińskiej ceremonii Gongfu Cha używa się naczynia chahai, które nazywane jest „dzbankiem sprawiedliwości” – przyp.]. Pozostawiam to do przemyślenia...
W tradycyjnych ceremoniach parzenia herbaty możecie uczestniczyć w wielu miejscach. Ale czy ktoś wam tam cokolwiek wytłumaczy? Opowie? Zwiąże z tradycją, zwiąże z naturą, zwiąże z waszym ciałem? I poprowadzi jeszcze dalej, jeszcze głębiej, tak, abyście coś ważnego z tego wszystkiego wynieśli dla siebie? O to już jest trudno.
Dlatego warto doświadczać i uczyć się tam, gdzie ktoś nie tylko zna smaki, gesty czy historię, ale też coś wie i czuje. Pracuje z tym. Ma wgląd w swoje wnętrze. Jest ciekawy każdego, kto przyszedł na ceremonię. Widzi i potrafi wiązać ze sobą wschodnie i zachodnie obszary poszukiwań, pracę z ciałem czy filozofię spojrzenia na naturę, w tym tę przyjmowaną do nas samych (do naszego wnętrza, do wnętrza ciała) – wszystko się przecież przeplata, i wszystko jest jednością.
Jaki to ma związek z tańcem i ruchem? Ma i to niebagatelny. Pomijając już taniec rąk, płynących jak łagodna fala, co obserwuje się podczas tradycyjnych ceremonii parzenia herbaty, to każda ceremonia i każdy rytuał zakorzenione są w ziemi i w ciele.
Dlatego warto jest skorzystać z wizyty Li-Chun Mariny Lin (Tajwan) w Warszawie. Jej „WU 巫 – THE ORACLE BODY. Tea, Butoh & the Hidden Body” to warsztat inspirowany butoh, zgłębiający wróżbiarstwo, szamańską świadomość i „magiczne ciało”. Zajrzycie więc głęboko w samych siebie. Co odkryjecie – nie wiem, musicie to sprawdzić sami. Wykład, ceremonię i warsztaty zaplanowano w dniach 23-25 października 2026 r. w Warszawie (Teatr Akt i Wolny Jazdów). Szczegóły w wydarzeniu: https://www.facebook.com/events/1766557427964400/
Zapraszam, bo Li-Chun Marina Lin jest osobą, od której naprawdę warto się uczyć.
Sandra Wilk, Strona Tańca
PS. Tuż po napisaniu tego felietonu wyjęłam z szafki do zdjęcia piękną czarkę, którą dostałam od Li-Chun. Odwróciłam wzrok dosłownie na sekundę, aby włączyć aparat. I w tym czasie... czarka została stłuczona. Ale ta nagła strata przyniosła nagły zysk, czyli tę wyjątkową fotografię, zrobioną chwilę później. Co za symboliczne zdarzenie obrazujące równowagę w przyrodzie! Nie do wiary, że to się zdarzyło akurat w takiej chwili…

Li-Chun (Marina) Lin z Tajwanu łączy swoją wieloletnią praktykę szamańską (uczyła się przez 20 lat u szamanów na całym świecie) z tańcem butoh i chińską ceremonią herbaty. Jej taniec butoh jest wynikiem jej szamańskich doświadczeń.
Ta była dziennikarka podróżnicza łączy szamańską pracę z ciałem, uzdrawianie poprzez więź z przodkami oraz twórczą ekspresję, czerpiąc z żywej mądrości roślin. Specjalizuje się w azjatyckim odpowiedniku ayahuasca – Asian Acacia Confusa / Syrian Rue – a jej praca stanowi pomost między świadomością somatyczną a przebudzeniem duchowym. Opierając się na przekonaniu o niedualności ciała i ziemi, udoskonala swoje podejście do łączenia się z duszą poprzez ruch, oddech i zmysły. Biegła w tradycyjnej chińskiej ceremonii parzenia herbaty oraz japońskim tańcu butoh, wykorzystuje szamańską pracę z ciałem, by wprowadzać uczestników w stany transu, obecności i ponownego oczarowania – żywy dialog między tym, co widzialne, a tym, co niewidzialne.
Ta była dziennikarka podróżnicza łączy szamańską pracę z ciałem, uzdrawianie poprzez więź z przodkami oraz twórczą ekspresję, czerpiąc z żywej mądrości roślin. Specjalizuje się w azjatyckim odpowiedniku ayahuasca – Asian Acacia Confusa / Syrian Rue – a jej praca stanowi pomost między świadomością somatyczną a przebudzeniem duchowym. Opierając się na przekonaniu o niedualności ciała i ziemi, udoskonala swoje podejście do łączenia się z duszą poprzez ruch, oddech i zmysły. Biegła w tradycyjnej chińskiej ceremonii parzenia herbaty oraz japońskim tańcu butoh, wykorzystuje szamańską pracę z ciałem, by wprowadzać uczestników w stany transu, obecności i ponownego oczarowania – żywy dialog między tym, co widzialne, a tym, co niewidzialne.

